GALERIA ZDJĘĆ – jesteśmy tam, gdzie ważne są losy dzieci

Są sprawy, których nie da się zamknąć w jednym spotkaniu, jednej konferencji czy jednej pięknej inicjatywie. Są tematy, które wymagają obecności, konsekwencji i nieustannego przypominania, że za każdą statystyką, za każdym przepisem i za każdą decyzją stoi człowiek. Czasem bardzo mały człowiek, który nie potrafi jeszcze nazwać tego, czego najbardziej potrzebuje. Ale z całą pewnością potrzebuje jednego – dorosłych, którzy nie pozostaną obojętni na jego los.

Dlatego jesteśmy wszędzie tam, gdzie rozmawia się o przyszłości dzieci. Tam, gdzie podejmowane są ważne decyzje, gdzie spotykają się ludzie gotowi działać, gdzie rodzą się pomysły i gdzie nawet najmniejszy gest może stać się początkiem wielkiej zmiany. W ostatnim czasie nasze działania prowadziły nas w różne miejsca. Do Warszawy, na spotkanie z Rzeczniczką Praw Dziecka. Na Uniwersytet Bielsko-Bialski, gdzie podczas konferencji „Bliżej Dziecka” rozmawialiśmy o tym, co naprawdę oznacza troska o najmłodszych. I wreszcie do Cygańskiego Lasu, gdzie odsłoniliśmy dziewiąte już Drzewo Rodzicielstwa Zastępczego w Bielsku-Białej.

Trzy różne miejsca, trzy różne wydarzenia i trzy perspektywy patrzenia na ten sam problem. Łączy je jednak jedno przekonanie: żadne dziecko nie powinno pozostawać samo ze swoją historią. Każde zasługuje na uwagę, szacunek, bliskość i szansę na dorastanie w otoczeniu ludzi, którzy będą potrafili dostrzec jego potrzeby. I choć nie zawsze możemy zmienić to, co wydarzyło się w przeszłości, możemy wspólnie zrobić wiele, aby przyszłość wyglądała inaczej.

Warszawa. Tam, gdzie głos dzieci powinien wybrzmiewać najgłośniej

Nie każda ważna rozmowa przynosi natychmiastową zmianę. Czasem jej największą wartością jest to, że w ogóle się odbywa. Że przy jednym stole spotykają się ludzie, którzy na co dzień patrzą na te same problemy z różnych perspektyw, ale potrafią znaleźć wspólny język. Tak właśnie postrzegamy nasze spotkanie z Rzeczniczką Praw Dziecka w Warszawie. Był to dla nas ważny moment, ponieważ rodzicielstwo zastępcze nie jest wyłącznie sprawą rodzin, które zdecydowały się otworzyć swoje domy. To temat dotyczący całego społeczeństwa, instytucji publicznych, samorządów, organizacji społecznych, szkół i wszystkich tych, którzy mają wpływ na warunki dorastania dzieci.

Za pojęciem „piecza zastępcza” kryją się przecież historie, których nie sposób opowiedzieć jednym zdaniem. Są dzieci, które zbyt wcześnie musiały nauczyć się samodzielności. Są takie, które doświadczyły niepewności, rozłąki i utraty poczucia bezpieczeństwa. Są dzieci, które potrzebują czasu, żeby ponownie zaufać dorosłym. Są też rodziny zastępcze, które każdego dnia mierzą się z wyzwaniami niewidocznymi dla osób patrzących z zewnątrz. Dlatego tak ważne jest, aby o rodzicielstwie zastępczym mówić nie tylko w kontekście procedur i przepisów, ale przede wszystkim w kontekście prawdziwego życia.

Dziecko nie dorasta przecież w ustawie, nie zasypia w systemie i nie szuka pocieszenia w dokumentach. Potrzebuje człowieka, który zauważy jego smutek, zanim ten zamieni się w milczenie. Kogoś, kto będzie pamiętał o szkolnym przedstawieniu, zapyta o trudny dzień, pomoże oswoić strach i pokaże, że dorosłym można zaufać. Podczas takich spotkań szczególnie mocno uświadamiamy sobie, jak istotne jest budowanie porozumienia pomiędzy tymi, którzy tworzą rozwiązania systemowe, a tymi, którzy każdego dnia żyją rzeczywistością rodzicielstwa zastępczego. Nawet najlepiej przygotowane rozwiązania potrzebują bowiem zrozumienia codzienności rodzin i dzieci, których dotyczą.

Z Warszawy wracaliśmy z poczuciem, że warto rozmawiać, przedstawiać doświadczenia rodzin zastępczych, przypominać o trudnościach, ale również pokazywać ogromną wartość tej formy opieki. Takie spotkania są potrzebne, ponieważ pozwalają spojrzeć na rodzicielstwo zastępcze szerzej niż tylko przez pryzmat pojedynczych historii. Pokazują, że za każdą rodziną stoi również system wsparcia, który powinien odpowiadać na rzeczywiste potrzeby dzieci i opiekunów. A przede wszystkim przypominają, że głos najmłodszych powinien być słyszany wszędzie tam, gdzie podejmowane są decyzje dotyczące ich przyszłości.

Bielsko-Biała. Bliżej dziecka, czyli bliżej tego, co naprawdę ważne

Są tytuły wydarzeń, które doskonale oddają sens całej inicjatywy. „Bliżej Dziecka” jest właśnie jednym z nich. Bo czy nie o to chodzi w całej naszej działalności? Żeby być bliżej dziecka? Nie tylko w znaczeniu fizycznej obecności, ale przede wszystkim poprzez uważność, zrozumienie i gotowość do dostrzegania potrzeb, których dziecko nie zawsze potrafi wyrazić słowami. Konferencja „Bliżej Dziecka”, która odbyła się na Uniwersytecie Bielsko-Bialskim, była kolejną okazją do spotkania osób, dla których dobro dzieci nie jest jedynie hasłem, lecz wartością przekładającą się na codzienną pracę i zaangażowanie.

Fot. UBB

Takie wydarzenia mają szczególne znaczenie, ponieważ pozwalają spojrzeć na dzieciństwo z wielu perspektyw. Łączą doświadczenia praktyków, specjalistów, przedstawicieli instytucji i osób zaangażowanych społecznie. A przecież właśnie tego potrzebujemy – współpracy. Dziecko nie funkcjonuje w oderwaniu od otaczającego je świata. Jego codzienność tworzą relacje rodzinne, szkoła, rówieśnicy, najbliższe otoczenie, a także instytucje, które powinny wspierać je w trudnych momentach. Jeśli jeden z tych elementów zawodzi, konsekwencje mogą być odczuwalne przez długie lata. Dlatego tak ważne jest, abyśmy przestali postrzegać pomoc dzieciom jako zadanie przypisane wyłącznie jednej grupie zawodowej czy jednej instytucji.

Nie wystarczy powiedzieć, że dziecko jest najważniejsze. Trzeba jeszcze stworzyć warunki, w których naprawdę będzie mogło poczuć, że tak jest. Dla nas udział w konferencji był również okazją do spojrzenia na własne działania z szerszej perspektywy. Kiedy na co dzień angażujemy się w promocję rodzicielstwa zastępczego, rozmawiamy z rodzinami i staramy się docierać do kolejnych mieszkańców, łatwo skoncentrować się na bieżących zadaniach. Tymczasem spotkania takie jak „Bliżej Dziecka” przypominają, że jesteśmy częścią znacznie większej społeczności ludzi, którzy chcą zmieniać rzeczywistość najmłodszych.

Ważne jest również to, że podczas takich wydarzeń spotykają się osoby o różnych doświadczeniach, kompetencjach i sposobach patrzenia na problemy dzieci. Nie zawsze musimy zgadzać się we wszystkim, nie zawsze będziemy mieli takie same pomysły na rozwiązanie trudności, ale jeśli punktem wyjścia pozostaje dobro dziecka, możemy szukać wspólnych dróg. Właśnie z takim poczuciem zakończyliśmy konferencję. Że jesteśmy bliżej dzieci, bliżej rodzin, bliżej zrozumienia wyzwań i bliżej celu, który przyświeca nam od początku. A tym celem jest świat, w którym każde dziecko ma szansę dorastać w otoczeniu troski, szacunku i bliskości.

Dziewiąte drzewo. Bo wielkie idee potrzebują również widocznych symboli

Z sal konferencyjnych i ważnych spotkań przenieśmy się teraz w zupełnie inne miejsce – do Cygańskiego Lasu w Bielsku-Białej. Tuż przy zajezdni autobusowej, nieopodal słynnej budki z lodami, w miejscu doskonale znanym kolejnym pokoleniom bielszczan, znajduje się nasze dziewiąte Drzewo Rodzicielstwa Zastępczego. To miejsce ma w sobie coś szczególnego. Dla jednych jest początkiem niedzielnego spaceru, dla innych przystankiem podczas rowerowej wycieczki, a dla wielu rodzin miejscem pełnym wspomnień, wspólnych rozmów, pierwszych dziecięcych wypraw i chwil spędzonych razem. Stąd można ruszyć leśnymi ścieżkami w stronę beskidzkich szczytów, zostawiając za sobą codzienny pośpiech.

I właśnie tutaj postanowiliśmy przypomnieć o czymś, co powinno być fundamentem każdego dzieciństwa – o domu, rodzinie i poczuciu przynależności. Nasze Drzewa Rodzicielstwa Zastępczego nie są przypadkowymi punktami na mapie. Każde z nich niesie opowieść o potrzebie bliskości i o tym, że rodzina nie zawsze powstaje w taki sam sposób. Drzewo jest symbolem życia, wzrastania, siły i schronienia. Jego korzenie pozwalają mu przetrwać trudne warunki, a rozłożyste gałęzie dają osłonę tym, którzy jej potrzebują. Trudno znaleźć piękniejszą metaforę rodzicielstwa zastępczego, które również daje dziecku przestrzeń do odzyskiwania równowagi, budowania zaufania i stopniowego odnajdywania własnej drogi.

Rodzina zastępcza nie zmienia przeszłości dziecka i nie sprawia, że trudne doświadczenia nagle przestają istnieć. Może jednak pomóc sprawić, że nie będą one jedynym punktem odniesienia dla jego przyszłości. Szczególnym elementem naszych drzew są budki lęgowe, których inspiracją stał się raniuszek – niewielki ptak potrafiący budować niezwykle starannie przygotowane gniazda. Budka lęgowa symbolizuje dla nas możliwość stworzenia nowego miejsca do życia, przestrzeni, w której rodzi się bliskość, rozwija zaufanie i powstaje rodzina. Bo rodzina to nie zawsze wspólne nazwisko czy biologiczne pokrewieństwo. Czasem rodzina zaczyna się od decyzji dorosłego człowieka, który mówi: „W moim domu jest miejsce dla ciebie”.

Właśnie tę ideę chcemy przekazywać mieszkańcom Bielska-Białej. Chcemy, żeby podczas spacerów zatrzymywali się przy naszych drzewach, pytali, dlaczego zawieszono na nich budki, opowiadali swoim dzieciom o rodzinach zastępczych i zaczynali dostrzegać, jak wiele różnych historii może kryć się za słowem „rodzina”. Chcemy, żeby rodzicielstwo zastępcze przestawało być czymś odległym i nieznanym. Być może kiedyś ktoś, kto dziś tylko mija nasze drzewo, zdecyduje się dowiedzieć więcej o możliwości stworzenia domu dla dziecka, które go potrzebuje. A od zainteresowania do wielkich decyzji czasem prowadzi zaskakująco krótka droga.

Nie wszystkie szczyty zdobywa się w górach

Bielsko-Biała jest miastem, w którym góry są częścią codzienności. Patrzymy na nie z okien, spacerujemy ich szlakami, uczymy dzieci pokonywać pierwsze podejścia i cieszymy się z widoków, które czekają na szczycie. Ale życie również stawia przed nami góry do zdobycia. Dla jednego dziecka takim szczytem będzie pierwszy dzień w nowej szkole, dla innego odwaga, żeby ponownie komuś zaufać, a dla jeszcze innego umiejętność uwierzenia, że zasługuje na miłość, uwagę i troskę. Rodzice zastępczy doskonale wiedzą, że nie wszystkie zwycięstwa są spektakularne. Czasem największym sukcesem jest spokojnie przespana noc, pierwszy szczery uśmiech, dziecko, które po wielu tygodniach samo przychodzi po przytulenie, albo moment, w którym po raz pierwszy mówi o swoich marzeniach, zamiast wyłącznie o obawach.

To są szczyty, których nie znajdziemy na żadnej turystycznej mapie, a jednak ich zdobycie potrafi zmienić całe życie. Dlatego podczas odsłonięcia dziewiątego drzewa tak ważna była dla nas obecność rodzin zastępczych i dzieci. Za każdym symbolem, każdą inicjatywą i każdym wydarzeniem stoją właśnie oni – ludzie, którzy nie tylko mówią o potrzebie pomagania, ale każdego dnia pokazują, jak wygląda ona w praktyce. Ich codzienność nie zawsze jest łatwa, a droga do wzajemnego zaufania bywa długa i wymagająca. Jednak właśnie dzięki ich cierpliwości, odpowiedzialności i gotowości do bycia obok dzieci mogą stopniowo odzyskiwać poczucie stabilności.

Nasze spotkanie zakończyło się również wyjątkowo ciepłym akcentem. Pani Monika Sobczak z Fundacji Grupa Chętnych Dzieciom Podbeskidzia zaprosiła rodziny zastępcze wraz z dziećmi na wspólną pizzę. W chłodny, jesienny dzień ten gest miał w sobie niezwykłą serdeczność. Był okazją do rozmów, śmiechu, odpoczynku i po prostu pobycia razem. Bo budowanie społeczności nie odbywa się wyłącznie podczas oficjalnych uroczystości. Czasem najważniejsze relacje powstają przy wspólnym stole, podczas zwyczajnej rozmowy, kiedy nikt nie musi się spieszyć. Za takie chwile jesteśmy szczególnie wdzięczni, ponieważ pokazują, że wokół rodzicielstwa zastępczego tworzy się społeczność, w której ludzie naprawdę chcą być dla siebie nawzajem.

Od Warszawy po Cygański Las. Dlaczego to wszystko ma znaczenie?

Ktoś mógłby zapytać, co łączy spotkanie z Rzeczniczką Praw Dziecka, konferencję na uniwersytecie i odsłonięcie drzewa w lesie. Na pierwszy rzut oka są to przecież zupełnie różne wydarzenia. Jedno dotyczy rozmów na poziomie instytucjonalnym, drugie wymiany wiedzy, doświadczeń i refleksji, a trzecie ma charakter społeczny i symboliczny. A jednak każde z nich jest częścią tej samej drogi, ponieważ zmiana społeczna nie zaczyna się i nie kończy w jednym miejscu. Potrzebuje rozmów z osobami mającymi wpływ na funkcjonowanie systemu, wiedzy, współpracy i wzajemnego zrozumienia, ale potrzebuje też obecności wśród mieszkańców, codziennych rozmów i prostych gestów, które pomagają przełamywać obojętność.

Nie da się budować świadomości społecznej wyłącznie poprzez konferencje, tak samo jak nie da się rozwiązać wszystkich problemów systemowych samymi kampaniami informacyjnymi. Potrzebujemy jednego i drugiego. Potrzebujemy ludzi, którzy będą mówić o potrzebach dzieci tam, gdzie podejmowane są decyzje, oraz tych, którzy będą rozmawiać o tych samych potrzebach podczas rodzinnego spaceru, w szkole, w pracy czy przy niedzielnym obiedzie. Dlatego nie ograniczamy się do jednego rodzaju aktywności. Jesteśmy tam, gdzie możemy przypominać o rodzicielstwie zastępczym, uczyć się od innych, opowiadać o doświadczeniach rodzin i sprawiać, że ktoś po raz pierwszy usłyszy o możliwości stworzenia domu dla dziecka, które go potrzebuje.

Nie chodzi nam o to, żeby organizować kolejne wydarzenia dla samych wydarzeń. Chodzi o to, żeby po każdym z nich coś pozostawało. Nowa znajomość, ważna rozmowa, pomysł na współpracę, większe zrozumienie, pytanie, które wcześniej nie przyszło nikomu do głowy, a czasem decyzja, która odmieni czyjeś życie. Właśnie dlatego tak ważna jest konsekwencja. Jedno wydarzenie może zwrócić uwagę, ale dopiero regularna obecność i powracanie do tematu pozwalają stopniowo budować świadomość społeczną. Chcemy, aby rodzicielstwo zastępcze było tematem obecnym w codziennych rozmowach, a nie tylko wtedy, gdy pojawia się szczególna okazja, by o nim przypomnieć.

Dzieciństwo nie może czekać, aż dorośli uporządkują świat

Jest w tym wszystkim jedna myśl, do której nieustannie wracamy. Dzieciństwo trwa tylko przez określony czas. Nie można odłożyć go na później ani obiecać dziecku, że za kilka lat otrzyma wszystkie te chwile, których zabrakło mu dzisiaj. Nie da się nadrobić każdego wieczoru bez poczucia bliskości, każdego ważnego wydarzenia, podczas którego zabrakło wspierającego dorosłego, ani każdego dnia spędzonego w niepewności. Dlatego tak bardzo zależy nam na tym, żeby temat rodzicielstwa zastępczego był stale obecny w przestrzeni publicznej, a nie tylko od święta, podczas kampanii społecznych czy wtedy, gdy trudne historie na chwilę przyciągają uwagę mediów.

Chcemy mówić o nim również wtedy, gdy wszystko wydaje się toczyć zwyczajnym rytmem, ponieważ właśnie w tej zwyczajności kryje się coś niezwykle cennego. Wspólne śniadania, droga do szkoły, pytanie o to, co wydarzyło się na lekcji, rodzinne spacery, świętowanie urodzin, kłótnie o drobiazgi i późniejsze godzenie się – to codzienne rytuały, które dla wielu z nas są czymś oczywistym. Dla dziecka, które doświadczyło braku stabilności, taka zwyczajność może być czymś zupełnie nowym i niezwykle ważnym. To właśnie dzięki powtarzalności drobnych gestów, przewidywalności i obecności dorosłych może stopniowo pojawiać się poczucie, że świat nie musi być miejscem pełnym niepewności.

Rodzicielstwo zastępcze nie jest opowieścią o idealnych rodzinach ani o ludziach, którzy nigdy się nie męczą, nie popełniają błędów i zawsze znają odpowiedzi na wszystkie pytania. Jest opowieścią o odpowiedzialności, o dorosłych, którzy podejmują się trudnego zadania i każdego dnia starają się dawać dzieciom to, czego najbardziej potrzebują. O relacjach wymagających czasu, zaufaniu, którego nie można wymusić, i bliskości, która powstaje z setek drobnych gestów. Jest również opowieścią o tym, że nawet jeśli nie możemy zmienić początku czyjejś historii, możemy mieć wpływ na jej dalszy ciąg.

Nie musisz zmieniać całego świata. Czasem wystarczy zmienić świat jednego dziecka

Kiedy patrzymy na zdjęcia z ostatnich wydarzeń, widzimy znacznie więcej niż dokumentację naszych działań. Widzimy ludzi, którzy znajdują czas, energię i odwagę, żeby angażować się w sprawy dzieci. Widzimy rodziny zastępcze, które swoją codziennością pokazują, czym jest odpowiedzialna miłość. Widzimy przedstawicieli instytucji i organizacji, którzy chcą rozmawiać i współpracować. Widzimy również dzieci i to właśnie one są najważniejszym powodem, dla którego robimy to wszystko.

Nie wiemy, ile jeszcze spotkań przed nami, ile rozmów, konferencji, inicjatyw i kolejnych drzew pojawi się na naszej drodze. Wiemy natomiast, że nie chcemy przestać. Każde kolejne spotkanie może sprawić, że o rodzicielstwie zastępczym usłyszy ktoś nowy. Każda rozmowa może pomóc przełamać stereotyp, a każda wspólna inicjatywa może zbliżyć nas do stworzenia lepszych warunków dla dzieci i rodzin. Każde dziecko, które odnajdzie troskliwy dom, jest wystarczającym powodem, żeby podejmować ten wysiłek.

Dlatego będziemy nadal obecni w ważnych instytucjach, na konferencjach, wśród mieszkańców, na miejskich wydarzeniach i wszędzie tam, gdzie możemy mówić o potrzebach najmłodszych. Będziemy słuchać, rozmawiać, przypominać i zachęcać do działania. Bo choć nie każdy może zostać rodzicem zastępczym, każdy może stać się częścią świata, który bardziej troszczy się o dzieci. Można wspierać rodziny zastępcze, pomagać organizacjom działającym na ich rzecz, rozmawiać o rodzicielstwie zastępczym z bliskimi albo po prostu przestać przechodzić obojętnie obok spraw, które zbyt często pozostają niewidoczne.

A czasem można zacząć od czegoś naprawdę prostego – od zatrzymania się przy drzewie w Cygańskim Lesie i zastanowienia, dlaczego ktoś zawiesił na nim niewielką budkę lęgową. Być może właśnie od takiej chwili zacznie się czyjaś zupełnie nowa historia.

Jesteśmy wszędzie tam, gdzie ważne są losy dzieci. I będziemy tam nadal.

Dziś dzielimy się z Wami galerią zdjęć z trzech wyjątkowych wydarzeń: spotkania z Rzeczniczką Praw Dziecka w Warszawie, konferencji „Bliżej Dziecka” na Uniwersytecie Bielsko-Bialskim oraz odsłonięcia dziewiątego Drzewa Rodzicielstwa Zastępczego w Cygańskim Lesie. Każde zdjęcie opowiada inną historię i zatrzymuje inną chwilę, ale wszystkie razem pokazują coś, co jest dla nas niezwykle ważne – że wokół idei rodzicielstwa zastępczego spotykają się ludzie, którzy chcą działać, a nie tylko mówić o potrzebie działania.

Dziękujemy wszystkim, którzy są częścią tej drogi. Rodzinom zastępczym, dzieciom, organizacjom, instytucjom, partnerom i osobom, które wspierają nasze inicjatywy. Za obecność, zaufanie, każdą rozmowę i każdy gest przypominający, że los drugiego człowieka nigdy nie powinien być nam obojętny. Bo być może nie jesteśmy w stanie sprawić, żeby każde dziecko miało łatwe dzieciństwo, ale możemy wspólnie zrobić bardzo wiele, żeby żadne dziecko nie musiało mierzyć się z jego trudnościami samotnie.

I właśnie dlatego jesteśmy. I będziemy.

Podziel się domem. Podziel się troską. Podziel się przyszłością.

Ostatnie wpisy: